است ، و اينكه عرب به كلاغ « غراب » مىگويد نيز از همين جهت است ، بنا بر اين ذكر كلمه « سود » كه آن نيز جمع « اسود » به معنى سياه است پشت سر آن تاكيدى است بر معنى سياهى شديد بعضى از جاده‌هاى كوهستانى ( 1 ) . اين احتمال نيز در تفسير آيه داده شده است كه خود كوه‌ها همانند خطوط و جاده هايى است كه بر سطح زمين كشيده شده است كه مخصوصا از فاصله‌هاى دور كاملا محسوس است ، خطوطى است كه بعضى سفيد و بعضى سرخ رنگ و بعضى سياه پر رنگ است ، خطوطى است كه دست تقدير پروردگار بر چهره زمين ترسيم كرده ( 2 ) . به هر حال ساختمان كوه‌ها با رنگهاى كاملا متفاوت از يك سو ، و جاده‌هاى كوهستانى با الوان گوناگون از سوى ديگر ، نشانه ديگرى از عظمت و قدرت و حكمت او است كه هر لحظه به شكلى در مىآيد و هر زمان به لباس دگرى خود را مىآرايد . در آيه بعد مساله تنوع الوان را در انسانها و جانداران ديگر مطرح كرده مىگويد « از انسانها و جنبندگان و چهار پايان نيز افرادى آفريده شده كه رنگهاى متفاوتى دارند » ( * ( وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَابِّ وَالأَنْعامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُه ) * ) . آرى انسانها با اينكه همه از يك پدر و مادرند داراى نژادها و رنگهاى كاملا متفاوتند ، بعضى سفيد همچون برف ، بعضى سياه همچون مركب ، حتى در يك

--> ( 1 ) به طورى كه بعضى از كتب لغت مانند « لسان العرب » و بعضى از مفسران تصريح كرده‌اند « سود » در آيه بالا بدل از « غرابيب » است ، زيرا در مورد رنگها تاكيد مقدم نمىشود ( توجه داشته باشيد كه « غرابيب » تاكيد بيشترى از نظر سياهى در بر دارد تا « سود » ) لذا گفته‌اند در اصل « سود غرابيب » بوده است . ( 2 ) تفسير الميزان جلد 17 صفحه 42 .